Çawa lekedariya sumbolên çand û hunera kurdî bihê kirin?!

Ev heyameke hinek kesanên xwedî hizirek berteng û demargîr, bi dijwarî hêrişê dikin ser devokên zimanê kurdî; nemaze devoka kirmancî û devoka xwe li ser tevaya hevokan disepînin û weha meyze dikin, hemû parçên Kurdistanê, devoka wan bikin zimanê xwe yê hevpişk (standard). Çunke vê devokê, ango devoka Kurdistana jêrî, bi hukmê bikarihînana wê, bo demek dirêj, xwe sepandiye û ji qonaxa devokînyê derbaz bûye û bûye zimanê standardê kurdî û gereke li hemû xwandingehên Kurdistanê bihê xwandin û li sazên hikumî; wek zimanek fermî bihê bikarihînan!

Hecyê ji par were; heger wêvetir nebe, weşanên kirmancên jêrî (soranî) bi rêka saytên entirnêtê û weşanên din xwandibin, wê jê re eşkerebe, ev giropê hişkebawer yên ku êdî mirov fihêt dike navê wan bihîne, kanê çawa hêrişê bi dijwarî dike ser kesanên dixwazin; mîna gelên tevaya welatên demokrasî bi ziman û devokên xwe bixwînin?!

Ji reftarên dûr şaristanî yên vî giropî eşkera dibe, ev girope vî xelkî; mîna dijminên milletê kurd li qelem didin û ewa dijminên millet kurd nekarî dijî gelê kurd bikin, bi nêrîna vî giropî, kirmancên daxwaziya mafê xwe dikin, yê zimanê kurdî parçe parçe dikin û bi duristî rolê wan digêrin!

Helbet di çaxê xwe de bersiva vî giropî; wek pêdivî nehate dan û dibe hinek layen û sazên fermî; nemaze wezareta perwedê, heger piştevaniya wan nekiribe jî, xwe bêdeng dikir û dibe pê xweş bû, ev nivîskare, bi navê demokrasiyê, jehra nêrîna xwe ya şovînî bidarêjin.

Wek eşkera dibe, li Kongirê perwerdê yê çarê, ewê li 22 -24/5/2007  li Hewlêra paytext hatiye sazkirin, (mask) li ser rûyên gelekan rabûn û helwêstê vî giropî tundtir lêhat û êdî bi hêrişa korane, ya dikine ser xelkê xwedan mafên sivîl û nivîskar û rewşenbîrên hevçerx razî nebûn, bi xayîn û sîxoriyê tawanbar bikin. Êdî sumbolên rewşnbîriya kurdî, yên berî çerxan, xebateka dûr û dirêj, bo doza milletê xwe Kurdistanê kirî, dane ber û kirine armanca hêrişên xwe yên jehrawî û ew axavtin û nasnavên (Kemalîstan) û dijminên din yên milletê kurd di derheqê wan sumbolan de bikarhînayin û pêkola binbirkirina wan kirî; vî giropî, bi rêka namîlkên xwe yên jehrawî bi nav û nîşanên (zimanî standardî kurdî, tîpî standardî kurdî) bi muhra kongirey li ser endaman belav kirîn bi karhînan û hêrişên kesê nekirîn kirine ser ziman û sombolên rewşenbîriya Kurdistana jorî û milê wan de tevaya dijminên kêşarewiya milletê kurd, di dirêjiya dîrokê de!

Li vir wesa xûya dibe, dibe vî giropî bi alîkariya hinek layenên bi hêz viyaye, hizir û bîrên xwe yên berteng bi rêka hinek nivîsaran li ser endamên Kongirey bisepînin û ew armancên genî yên wan heyin bikin ecênda lîjanên bi karûbarên xalên bernamey radibin. Hege wesa nebe, pa çawa berpirsên kongirê nav hînay, hewa jehrawî ya van nivîseran bi bûyerek normal wergirt û hîç pêrabûnên qanûnî beramber newergirtin?!

Li pey pêzanînên me wergirtîn, naveroka piraniya wan nivîsarên her êkî ji wanan pitir ji êkê dariştî, bi dijwarî hêrişa dikin ser sumbolên rewşenbîriya kurmancên jorî; nemaze xwediyê Celadet Bedirxanû Kamîran Berdirxan û rolê wan bi rolên deskîs û sîxorên Kemalîzmê û Firinsa û Birîtinaniya û dewleta Îsirayilê li çerxê nozdê; hêşta nebûy li qelem didin!

Her ji hizra wana ya berteng diyar dibe, demê malbata Bedirxaniyan bi sîxuriya (tirkan û Îsirayil dine niyasîn, rewşenbîriya wan zor ya lawaze; bi duristî nûneriya dîtina îslama siyasî dikin yên ku her dem helametê têyora pîlanê ji ber çavan neçe. Çunke aşkeraye, (kiyanê dewleta Îsirayil) wek ew li qelem didin, li çerxê nozdê her nebûye! Ya durist li salên dawiya nîva êkê ji çerxê bîstê; wek kiyanekê serbixwe hatiye niyasîn.

Wesa diyar e ev girope mirîdên zimanê erebîne, şeydayên zimanê (enflçiyane); lewma gelek bi şanazî dibînin devoka xwe ya bi tîpên wan hatiye nivîsîn, li ser devoka piraniya kirmancan pê dipeyvin ku bi tîpên latînî hatiye nivîsîn disepînin.

Li vê derê ez weha dibînim, gelê kurd yê xwedî hesteka neteweyî, mafê heyî, vê kêşa sumbolên rewşenbîrî û zimanî yên milletî wî tê de hatîne lekedarikirin (teşhîrikirin) û kirêtkirin  xwe bi xwedanên serekî yên vê kêşa mezin bizanin û berî (malbata xebatkera Bedirxaniyan), dengê xwe bigehîne dadgehê û pêrabûnên qanûnî hember reftarên wanên berteng, dijî ziman û rewşenbîriya kurdî, bi şêwekê fermî tomarbkin; heya kesê din wê wêrekyê ne de xwe bi sanahî sumbolên rewşenbîriya neteweyî bikit armanca peyvên neciwan û lekedariya kerb û kûna xwe ya pengiyay.

Min divê pitir pêve biçim û di van rêzikan de bêjime vî giropê hişkbawer: Dibe kurdan berî Kemal Ataturkî daxwaziya xwandinê bi tîpên latînî kiriye, lê serûberê dagîrkirina Kurdistanê astenga serekî bûye ku li demê xwe berî piraktîzekirina Ataturkî ev xewne bibe rastiyeka dîrokî.

Raste li jêr xîveta demokrasiya sava îro li herêma Kurdistanê hatî ye vedan, mafê her kesekiye, derbirînê ji hizir û bîrên xwe bike; lê nabe ev derbirîne li se pişka pirinsîb û bihanên xelkekê din be. Her demê ev derbirîna kesokî kete ser pişka xelkê din, ango dikeve di çiwarçovê şikandinê û lekedariyê de. Helbete layenê dikeve ber hêrişa lekedaryê mafê hey, bi rêkên yasayî pirsa mafê xwe bike û layenên hêriş kirîn, ber bi dadgehê bibe.